ENGLISH GRAMMAR · TENSES

Tổng hợp các thì trong tiếng Anh: bảng 12 thì, 6 thì dùng nhiều nhất và cách chọn thì theo 3 bước

Làm sao chọn đúng thì trong tiếng Anh? Bài viết tổng hợp công thức và ví dụ của 12 thì, giúp bạn nắm 6 thì dùng nhiều trước, rồi phân biệt quá khứ đơn, hiện tại hoàn thành, tiếp diễn và tương lai qua 3 bước, kèm lỗi thường gặp, bảng so sánh và bài tập.
Tổng hợp các thì tiếng Anh: giáo viên giảng về thì quá khứ, hiện tại, tương lai trước trục thời gian trên bảng trắng, chú rùa ngồi học bên cạnh
Tổng hợp các thì tiếng Anh: giáo viên giảng về thì quá khứ, hiện tại, tương lai trước trục thời gian trên bảng trắng, chú rùa ngồi học bên cạnh
QUICK ANSWER

Nắm ý chính trong 30 giây

Các thì tiếng Anh có thể hiểu là "thời điểm × trạng thái của hành động". Bài viết gom công thức và ví dụ của 12 thì vào một bảng, gợi ý người mới học nắm trước 6 thì dùng nhiều, rồi dùng 3 bước để chọn giữa quá khứ đơn, hiện tại hoàn thành, tiếp diễn và will / be going to, kèm bảng lỗi thường gặp và bài tập nhỏ.

12 thì
hiện tại / quá khứ / tương lai × đơn / tiếp diễn / hoàn thành / hoàn thành tiếp diễn
6 thì nên học trước
hiện tại đơn, quá khứ đơn, hiện tại tiếp diễn, will / be going to, hiện tại hoàn thành, quá khứ tiếp diễn
3 bước chọn thì
xem thời điểm → xem trạng thái hành động → kiểm tra có từ chỉ thời gian quá khứ rõ ràng hay không
Quá khứ đơn và hiện tại hoàn thành
có mốc quá khứ rõ ràng như yesterday, ago, in 2023 thì dùng quá khứ đơn; muốn nhấn mạnh kinh nghiệm hoặc mối liên hệ với hiện tại thì dùng hiện tại hoàn thành
will và be going to
quyết định ngay lúc nói thì dùng will; kế hoạch đã có từ trước thì dùng be going to; lịch đã hẹn xong thì dùng hiện tại tiếp diễn

Các thì tiếng Anh có thể hiểu là "thời điểm × trạng thái của hành động". Bài viết gom công thức và ví dụ của 12 thì vào một bảng, gợi ý người mới học nắm trước 6 thì dùng nhiều, rồi dùng 3 bước để chọn giữa quá khứ đơn, hiện tại hoàn thành, tiếp diễn và will / be going to, kèm bảng lỗi thường gặp và bài tập nhỏ.

01

Trả lời nhanh: học các thì tiếng Anh thế nào cho hiệu quả?

Bạn không cần học thuộc cả 12 công thức cùng một lúc. Điều quan trọng trước hết là xác định "việc xảy ra vào thời điểm nào" và "hành động là thói quen, đang diễn ra, đã xong hay kéo dài đến bây giờ". Bài viết này trước hết gom 12 thì vào một bảng, rồi giúp bạn nắm 6 thì dùng nhiều nhất, cuối cùng là 3 bước để chọn nhanh giữa quá khứ đơn, hiện tại hoàn thành, các thì tiếp diễn và cách nói về tương lai.

  • Các thì tiếng Anh có thể tách thành "thời điểm × trạng thái của hành động": thời điểm gồm hiện tại, quá khứ, tương lai; trạng thái gồm đơn, tiếp diễn, hoàn thành, hoàn thành tiếp diễn.
  • Người mới học không cần học cả 12 thì cùng lúc: hãy làm quen với hiện tại đơn, quá khứ đơn, hiện tại tiếp diễn, hiện tại hoàn thành, cách nói về tương lai (will / be going to) và quá khứ tiếp diễn, rồi bổ sung dần các thì còn lại.
  • Chọn nhanh chỉ cần nhìn 3 điều: ① Thời điểm nào? ② Hành động đang ở trạng thái nào? ③ Có từ chỉ thời gian quá khứ rõ ràng hay không? Nếu có yesterday, last week, ago, in 2024 hoặc các mốc quá khứ rõ ràng tương tự, thường dùng quá khứ đơn chứ không phải hiện tại hoàn thành.
02

Bảng tổng hợp 12 thì tiếng Anh: công thức và ví dụ

Các ví dụ dưới đây đều dùng động từ work (làm việc) để bạn dễ so sánh.

ThìCông thứcVí dụNghĩa tiếng Việt
Hiện tại đơnS + V (ngôi thứ ba số ít thêm s)I work from home on Fridays.Tôi làm việc ở nhà vào thứ Sáu hằng tuần.
Hiện tại tiếp diễnam/is/are + V-ingI'm working on the report now.Bây giờ tôi đang làm báo cáo.
Hiện tại hoàn thànhhave/has + p.p.I've worked here for three years.Tôi đã làm việc ở đây được ba năm rồi.
Hiện tại hoàn thành tiếp diễnhave/has been + V-ingI've been working on this since 9 a.m.Tôi làm việc này liên tục từ 9 giờ sáng đến giờ.
Quá khứ đơnV-ed (hoặc dạng bất quy tắc)I worked late yesterday.Hôm qua tôi làm việc đến khuya.
Quá khứ tiếp diễnwas/were + V-ingI was working when you called.Lúc bạn gọi thì tôi đang làm việc.
Quá khứ hoàn thànhhad + p.p.I had finished the report before the meeting started.Tôi đã hoàn thành báo cáo trước khi cuộc họp bắt đầu.
Quá khứ hoàn thành tiếp diễnhad been + V-ingI had been working for two hours when the power went out.Lúc mất điện, tôi đã làm việc liên tục hai tiếng rồi.
Tương lai đơnwill + VI'll send it to you tomorrow.Ngày mai tôi sẽ gửi cho bạn.
Tương lai tiếp diễnwill be + V-ingI'll be working at 3 p.m. tomorrow.3 giờ chiều mai tôi sẽ đang làm việc.
Tương lai hoàn thànhwill have + p.p.I'll have finished it by Friday.Tôi sẽ hoàn thành trước thứ Sáu.
Tương lai hoàn thành tiếp diễnwill have been + V-ingBy June, I'll have been working here for five years.Đến tháng Sáu, tôi sẽ làm việc ở đây tròn năm năm.
Minh họa tổng hợp 12 thì tiếng Anh: giáo viên và chú rùa giới thiệu 12 thẻ ghi các thì
12 thì = hiện tại / quá khứ / tương lai × đơn / tiếp diễn / hoàn thành / hoàn thành tiếp diễn.

Lưu ý nhỏ: be going to và việc "dùng hiện tại tiếp diễn để nói về tương lai" thường không được tính vào 12 thì trong sách giáo khoa, nhưng ngoài đời được dùng rất nhiều, nên phần dưới sẽ giải thích cùng.

03

Người mới học nên học thì nào trước?

Nếu bạn mới bắt đầu, hãy nắm 6 thì và cách nói tương lai dùng nhiều nhất trước, rồi mới học các thì nâng cao. Thứ tự dưới đây nhằm giúp bạn hiểu và nói được sớm, không phải là cách phân loại ngôn ngữ học chính thức hay bảng xếp hạng tần suất sử dụng:

  1. Hiện tại đơn: thói quen, sự thật, tự giới thiệu. I work in marketing. (Tôi làm việc ở bộ phận marketing.)
  2. Quá khứ đơn: việc đã kết thúc và có mốc thời gian rõ ràng. I met her last week. (Tuần trước tôi đã gặp cô ấy.)
  3. Hiện tại tiếp diễn: đang làm ngay lúc này, hoặc kế hoạch tương lai đã sắp xếp xong. I'm meeting a client at 2. (2 giờ tôi gặp khách hàng.)
  4. Tương lai với will / be going to: diễn đạt kế hoạch, quyết định và dự đoán.
  5. Hiện tại hoàn thành: kinh nghiệm, trạng thái kéo dài đến bây giờ, hành động trong quá khứ có ảnh hưởng đến hiện tại.
  6. Quá khứ tiếp diễn: mô tả "lúc đó đang làm gì", thường dùng cùng quá khứ đơn.

Hoàn thành tiếp diễn, tương lai hoàn thành và các thì tương tự có thể để sau, khi 6 thì trên đã vững; như vậy việc học sẽ nhẹ nhàng hơn nhiều.

04

Chọn thì thế nào? Dùng 3 bước này

Minh họa 3 bước chọn thì tiếng Anh: 1 xem thời điểm, 2 xem trạng thái hành động, 3 xác nhận thì
3 bước chọn thì: trước hết xem thời điểm, rồi xem trạng thái hành động, cuối cùng kiểm tra có mốc quá khứ rõ ràng hay không.

Bước 1: Việc xảy ra vào thời điểm nào?

Trước tiên hãy xác định là "hiện tại, quá khứ hay tương lai". Động từ tiếng Việt không đổi hình thức theo thời gian (ta dùng các từ như đã, đang, sẽ), còn trong tiếng Anh chính động từ phải đổi dạng, nên bạn cần tìm manh mối về thời gian trong câu: yesterday, now, next week, since 2020 và tương tự. Từ chỉ thời gian cũng thường đi kèm giới từ, ví dụ in 2024, on Friday; nếu bạn hay lẫn at, in, on, có thể đọc thêm tổng hợp cách dùng giới từ tiếng Anh.

Bước 2: Đó là thói quen, đang diễn ra hay đã hoàn thành?

  • Thói quen hoặc sự thật → thì đơn: She takes the MRT to work. (Cô ấy đi tàu điện MRT đi làm.)
  • Đang diễn ra tại một thời điểm → thì tiếp diễn: She was taking the MRT when it started raining. (Lúc trời bắt đầu mưa, cô ấy đang đi tàu điện MRT.)
  • Đã xong tính đến một thời điểm → thì hoàn thành: She has taken the MRT many times. (Cô ấy đã đi tàu điện MRT nhiều lần.)

Bước 3: Có "mốc thời gian quá khứ rõ ràng" không?

Đây là chìa khóa để phân biệt quá khứ đơn và hiện tại hoàn thành. Phần giải thích ngữ pháp của British Council nêu rằng: hễ nói rõ việc đó xảy ra "khi nào" thì dùng quá khứ đơn.

  • ✅ I finished the report yesterday. (Hôm qua tôi đã làm xong báo cáo.)
  • ✅ I've already finished the report. (Tôi đã làm xong báo cáo rồi. → trọng tâm là "bây giờ đã xong")
  • ❌ I have finished the report yesterday.
05

Một bảng để chọn nhanh: rốt cuộc nên dùng thì nào?

Ý bạn muốn diễn đạtThì nên nghĩ đến trướcVí dụ
Thói quen, sự thật, trạng thái cố địnhHiện tại đơnI work from home on Fridays.
Đang xảy ra ngay lúc nàyHiện tại tiếp diễnI'm talking to a client now.
Đã kết thúc và có mốc quá khứ rõ ràngQuá khứ đơnI finished it yesterday.
Đang diễn ra tại một thời điểm trong quá khứQuá khứ tiếp diễnI was driving when you called.
Xảy ra trong quá khứ nhưng trọng tâm liên quan đến hiện tạiHiện tại hoàn thànhI've finished the report.
Quyết định ngay lúc nóiwill + VI'll call her now.
Kế hoạch tương lai đã định sẵnbe going to + VI'm going to study tonight.
Lịch đã sắp xếp cho tương laiHiện tại tiếp diễnI'm meeting my teacher at 7.

Bảng này giúp bạn thu hẹp lựa chọn; nếu thứ bạn hay lẫn nhất là "quá khứ đơn" và "hiện tại hoàn thành", hãy xem tiếp phần so sánh bên dưới.

06

Hiện tại hoàn thành khác quá khứ đơn ở điểm nào?

Trả lời ngắn gọn: quá khứ đơn nhấn mạnh "mốc thời gian trong quá khứ"; hiện tại hoàn thành nhấn mạnh "mối liên hệ với hiện tại".

Minh họa so sánh hiện tại hoàn thành và quá khứ đơn: bên trái là đã ăn bánh trong quá khứ, bên phải là kinh nghiệm đã ăn bánh cho đến bây giờ
Quá khứ đơn nói "lúc đó đã xảy ra"; hiện tại hoàn thành nói "kết quả hoặc kinh nghiệm tính đến bây giờ".
So sánhQuá khứ đơnHiện tại hoàn thành
Trọng tâmMột thời điểm trong quá khứ đã kết thúcKinh nghiệm, kéo dài đến hiện tại, kết quả ảnh hưởng đến hiện tại
Từ chỉ thời gian thường gặpyesterday, last year, ago, in 2023ever, never, already, yet, for, since, so far
Ví dụI visited Japan in 2023.
(Năm 2023 tôi đã đến Nhật.)
I've visited Japan twice.
(Tôi đã đến Nhật hai lần.)

Trong hội thoại thực tế, thường là "mở chủ đề bằng hiện tại hoàn thành, rồi bổ sung chi tiết bằng quá khứ đơn":

  • A: Have you ever been to Australia? (Bạn từng đến Úc chưa?)
  • B: Yes, I went there last year. (Rồi, tôi đến đó hồi năm ngoái.)
07

will và be going to khác nhau thế nào?

Theo giải thích của British Council, có thể phân biệt như sau:

  • will: quyết định đưa ra ngay lúc nói. The phone's ringing. I'll get it. (Điện thoại reo rồi, để tôi nghe.)
  • be going to: kế hoạch đã quyết định từ trước lúc nói. I'm going to take the TOEIC in March. (Tôi định thi TOEIC vào tháng Ba.)
  • Hiện tại tiếp diễn: lịch đã hẹn với người khác, giờ và địa điểm đã chốt. I'm meeting Jane at 8 o'clock on Saturday. (Thứ Bảy 8 giờ tôi gặp Jane.)
08

Ứng dụng thực tế: dùng các thì ở công sở và đời sống

Tự giới thiệu khi phỏng vấn (hiện tại đơn + hiện tại hoàn thành + quá khứ đơn)

I'm a project coordinator at a logistics company. I've worked there for three years. Before that, I worked as a sales assistant.
Tôi là điều phối viên dự án tại một công ty logistics, đã làm ở đó được ba năm. Trước đó, tôi làm trợ lý kinh doanh.

Báo cáo tiến độ trong cuộc họp (hiện tại hoàn thành + hiện tại tiếp diễn + tương lai)

We've finished the first draft, and we're reviewing the numbers now. We'll send you the final version by Friday.
Chúng tôi đã hoàn thành bản nháp đầu và hiện đang rà soát số liệu. Chúng tôi sẽ gửi bản cuối cho anh/chị trước thứ Sáu.

Tình huống du lịch (hiện tại tiếp diễn để nói về lịch trình)

We're staying at a hotel near the station, and we're flying back on Sunday.
Chúng tôi ở một khách sạn gần ga, và Chủ nhật sẽ bay về.
09

Lỗi thường gặp và cách cải thiện

SaiĐúngGiải thích
❌ I have finished it yesterday.✅ I finished it yesterday.Có mốc quá khứ rõ ràng (yesterday) thì dùng quá khứ đơn.
❌ I'm knowing the answer.✅ I know the answer.Các "động từ trạng thái" như know, like, want, believe thường không dùng ở thì tiếp diễn.
❌ I live in Taipei since 2020.✅ I've lived in Taipei since 2020.Việc kéo dài từ quá khứ đến hiện tại, đi với since / for thì dùng hiện tại hoàn thành.
❌ She work in finance.✅ She works in finance.Hiện tại đơn với ngôi thứ ba số ít phải thêm s.
❌ Tôi ăn cơm rồi → I eat dinner already.✅ I've already eaten. / I've already had dinner.Tiếng Việt không chia động từ theo thì: "đã" và "rồi" chỉ là từ bổ sung ý nghĩa. "Rồi" báo hiệu việc đã xong và còn liên quan đến hiện tại, nên thường tương ứng với hiện tại hoàn thành + already; đừng giữ nguyên động từ ở dạng nguyên mẫu.

Bổ sung: một số động từ đổi cách dùng theo nghĩa. Ví dụ I think it's a good idea. (tôi cho rằng, chỉ quan điểm) không dùng thì tiếp diễn, nhưng I'm thinking about it. (tôi đang cân nhắc, chỉ hành động) thì dùng được. British Council cũng nêu các động từ như have, see, taste có tình huống tương tự.

Cách cải thiện

  1. Viết câu xong, hãy khoanh tròn từ chỉ thời gian trước, rồi kiểm tra dạng động từ có nhất quán không.
  2. Mỗi ngày dùng 3 thì để viết 3 câu: hôm nay đã làm gì (quá khứ đơn), đang làm gì (tiếp diễn), cho đến giờ đã hoàn thành gì (hiện tại hoàn thành). Nếu muốn sắp xếp giờ luyện tập cố định, bạn có thể tham khảo kế hoạch học tiếng Anh cho người đi làm.
  3. Khi luyện nói, hãy ghi âm rồi nghe lại, đặc biệt chú ý có bỏ sót s của ngôi thứ ba và -ed của quá khứ hay không. Nếu cần luyện đầu ra đầy đủ hơn, có thể kết hợp với cách luyện nói tiếng Anh và phương pháp nghe chép và nói theo.
10

Bài tập nhỏ: chọn thì đúng

Hãy tự xác định manh mối về thời gian trước rồi mới chọn đáp án; chọn xong sẽ hiện phần giải thích.

11

Đọc thêm

12

Nguồn tham khảo

Muốn chuyển từ "hiểu được" sang "nói được" các thì?

Khó khăn của các thì không nằm ở việc học thuộc công thức, mà ở chỗ phải chọn nhanh ngay lúc nói. Nếu bạn thường bị vấp ở thì khi phỏng vấn, họp hoặc viết email, bạn có thể học qua lớp tiếng Anh online một kèm một của Ambitious Learner, nơi giáo viên sắp xếp bài luyện theo trình độ và mục tiêu của bạn và sửa lỗi thì ngay trong hội thoại. Nếu muốn tìm hiểu trước cách học phù hợp với mình, bạn cũng có thể thêm tài khoản WhatsApp chính thức để hỏi.

Đặt lịch kiểm tra trình độ miễn phí →

20 phút trực tuyến 1 kèm 1 · Giáo viên thật đánh giá trình độ và góp ý cho bạn

FREQUENTLY ASKED QUESTIONS

Câu hỏi thường gặp

Q01Tiếng Anh có tổng cộng bao nhiêu thì?

Khung giảng dạy phổ biến là 12 thì (hiện tại / quá khứ / tương lai × đơn / tiếp diễn / hoàn thành / hoàn thành tiếp diễn). Ngôn ngữ học cũng có những cách phân loại khác, nhưng với người học, hiểu theo khung 12 thì là đủ.

Q02Có nhất thiết phải học thuộc cả 12 thì không?

Không nhất thiết. Nên dùng thành thạo 6 thì thông dụng trước, chọn thì chính xác được rồi mới bổ sung các thì còn lại. Chỉ học thuộc công thức mà không biết cách chọn thì khi nói và viết vẫn dễ sai.

Q03Hiện tại hoàn thành có dùng được với yesterday không?

Thường là không. Các mốc quá khứ rõ ràng như yesterday, last week, ago, in 2023 cần đi với quá khứ đơn.

Q04Động từ trạng thái là gì? Vì sao không dùng ở thì tiếp diễn?

Động từ trạng thái diễn tả trạng thái chứ không phải hành động, ví dụ know, like, want, believe, own, và thường không dùng ở thì tiếp diễn. Tuy nhiên một số động từ (như think, have, see) khi chỉ hành động thì có thể dùng ở thì tiếp diễn.

Q05TOEIC có thi về các thì không?

Phần Reading Part 5 (điền vào câu) của TOEIC có các câu hỏi liên quan đến dạng động từ, và khả năng nhận ra manh mối về thời gian cũng áp dụng ở đó. Tỷ lệ dạng câu hỏi thực tế vui lòng xem thông tin chính thức của TOEIC.

Ghi chú biên tập và kiểm chứng

Bài viết do đội ngũ biên tập Ambitious Learner tổng hợp dựa trên kinh nghiệm giảng dạy và lập kế hoạch du học, được cập nhật vào ngày ghi trên trang. Chính sách, chi phí và điều kiện có thể thay đổi theo thời gian; với các quyết định quan trọng, vui lòng tham khảo thêm nguồn chính thức liên quan.

ASK AMBITIOUS LEARNER

Đọc xong bài viết, bạn vẫn còn thắc mắc?

Hãy cho chúng tôi biết trình độ tiếng Anh, mục tiêu hoặc kế hoạch ra nước ngoài của bạn, tư vấn viên sẽ giúp xác định bước tiếp theo phù hợp với hoàn cảnh của bạn.
Hỏi qua WhatsApp